Denizin kıyılarında, büyük göllerde, sulak alanlar ve akarsu ağızlarında genellikle koyu kahverengi veya siyah tüylere sahip bir kuş görürüz. Suya dalma yeteneği ve balıkçı özellikleriyle tanınan büyük bir su kuşudur Karabatak.

Türkçede deyimlere konu olan bu balıkçı, ortama sonradan katılan, bir süre sonra ortalıkta görünmeyip sonra yeniden ortaya çıkan kişiler için kullanılmıştır.

Karabatakların insan versiyonu olabilir mi?

Bir insan tipi düşünün: Telefonla aradığında geri dönmez. Whatsapında son görülmesi kapalıdır. Neden kapalı olduğunu sorduğunuzda ise “seninle bir ilgisi yok, işim gereği çok aranıyorum, hemen cevap vermemi ve geri aramamı bekledikleri için son görülmeyi kapattım” cevabını alırsınız. Başkalarının kendisini rahatsız ettiğinden söz eden bu kişi aslında sizlerin de aramalarına cevap vermiyor yada geri dönüş sağlamıyordur. Hatta mesajlarını görüp buna cevap bile yazmayı tercih etmiyordur.

Peki bu kişilerin bu kadar masum olduğunu düşünür müsünüz? Yani mağdur olmamak için çevreden uzaklaştıklarını yada son zamanlardaki kavramların içinde sosyal pillerinin zayıf olup ilişkiden kaçtıklarını.

Yazımızı biraz daha patolojik bir boyuta taşıyalım.

Son zamanların moda kavramı karşımıza çıkar. Hayalet gibi ortadan kaybolma. Bir kişinin devam eden bir ilişkide, flört döneminde veya iletişim halindeyken hiçbir açıklama yapmadan, uyarıda bulunmadan ve ani bir şekilde tüm iletişimi kesmesidir.

Karşı tarafın mesajlarına cevap vermemek, telefonlarını açmamak ve sosyal medyada her yerden engellemek veya sessize almak bu yöntemin en yaygın biçimleridir.

Ghosting, karşısındakine insan yerine koyup bir veda ya da açıklama borçlu olduğunu hissedemeyen kişilerin tercih ettiği, iletişimi bıçak gibi keserek kaçma yöntemidir.

Bu kişiler genellikle ilişkilerin içinde zor bir konuşma yapmaktan, ayrılık sorumluluğunu almaktan veya karşısındaki kişinin üzüntüsü yada tepkisiyle yüzleşmekten korkarlar. Karşı tarafın duygularını umursamayıp hayal kırıklığına uğrayan kişiyi kafaya takmazlar.

Peki karşı taraf neler yaşar?

Ortada mantıklı bir sebep olmadığı için insan sürekli olarak “Acaba yanlış bir şey mi söyledim?”, “Başına kötü bir şey mi geldi?” diye düşünerek kendi kendini yer. Bu durum zihinsel bir kapanış yaşanmasını engeller. Kişi kendini reddedilmiş, önemsiz ve değersiz hisseder.

Siz bu kişilere kendinizi anlatmaya çalıştığınızda hangi kavram ile karşılaşırsınız.

Gaslighting, bir kişinin akıl sağlığından, hafızasından ve gerçeği algılama biçiminden şüphe duymasına neden olan sinsi bir zihinsel kontrol ve manipülasyon yöntemidir.

Bu davranışı sergileyenler; yalan söyleyerek, olayları inkar ederek ve suçluluk duygusu aşılayarak karşı tarafta bir yetersizlik hissi yaratır. Zamanla mağdur kendi düşüncelerine olan inancını kaybeder ve tamamen manipüle eden kişiye bağımlı hale gelir. Bu durumla başa çıkabilmek için yaşananları somut kanıtlarla kaydetmek, güvenilen kişilerden tarafsız bir bakış açısı almak ve gerektiğinde ilişkiye mesafe koyarak profesyonel destek aramak hayati önem taşır.

Ghosting ve gaslighting gibi ilişkilerde ve sosyal iletişimde sıklıkla karşılaşılan, günümüz dijital ve modern dünyasında sıkça adını duyduğumuz benzer psikolojik/davranışsal kavramlar da bulunmaktadır.

Benching, bir kişiyi kaybetmeyi göze alamayıp ama onunla ciddi bir bağ da kurmayarak adeta yedek kulübesinde bekletmektir.

Breadcrumbing, derinleşmekten kaçınıp sadece umut verecek minik ilgi kırıntılarıyla karşı tarafı sürekli oltada tutma halidir.

Cushioning, mevcut ilişkisi tehlikedeyken olası bir ayrılık travmasını hafifletmek için şimdiden güvenli bir alternatif ağı örmektir.

Stalking, bir kişinin dijital adımlarını gizlice ve takıntılı bir şekilde izlemek anlamına gelir.

Orbiting, iletişimi tamamen koparıp ghosting yapılmasına rağmen sosyal medyada hayalet gibi hikaye izleyip beğenerek yörüngede kalmaya devam etmektir.

Micro-cheating ise büyük bir ihanet olmasa da gizli beğeniler ve flörtöz mesajlarla sadakat çizgisini sessizce esnetmektir.

Sonuç: UZAK DUR.

 

 

H.Fatih Dane

Klinik Psikolog Doktor

Farkındalık Psikoloji Akademisi