1970”li yılları kapsayan çocukluğuma baktığımda, hafızamın içinde yer alan kareler; sokakta arkadaşlarımla oynadığımız, gezdiğimiz ve birlikte sohbet ettiğimiz sahnelere dönüşür. Yeni bir tshirt aldığında arkadaşının sana ooo yeni tshirt demesi. Basketbol oynarken sayı kralı olduğunda alkışlarla tezahürat edilmesi. Spor, müzik yada ders başarısında insanlar arasında konuşulman. Bunların bir kısmı günümüzün çocuklarına ve gençlerine çok yabancı gelir. Cafelerin olmadığı, kahvelerin ise yetişkinler tarafından kullanıldığı zaman dilimleri.

Bir gün farklı bir şey olur. Dünya değişir. Sosyal medya denilen bir kavram ortaya çıkar. Ne zaman ortaya çıktığı belli olmayan bugünkü devasa platformlara evrilen bir süreç, aşamalı bir teknolojik gelişimin ürünü. İlk temeller 70’lerde başladı. İnsanlar internet üzerinden ilk kez topluluk oluşturdu ve mesajlaşmaları Bulletin Board Systems (BBS) ve 1980 lerde Usernet üzerinden gerçekleşti. Profil oluşturma, arkadaş ekleme ve mesajlaşma özelliklerine sahip ilk modern sosyal ağ SixDegrees.com adıyla 1997 yılında kuruldu. Büyük patlama ise 2000’li yılların başında Friendster (2002), MySpace (2003), LinkedIn (2003) ve Facebook (2004) gibi bugün de adını bildiğimiz dev platformların arka arkaya hayatımıza girmesi ile görüldü.

İnstagram ne zaman ortaya çıktı?

• Ekim 2010. Bu insanoğlu için bir devrimdi (!).

İnsanların sosyal medyaya bu kadar yoğun ilgi duymasının arkasında hem biyolojik/psikolojik hem de sosyal dinamikler yer alır. Günümüzde milyarlarca insanın her gün saatlerini bu platformlarda geçirmesinin temel nedenleri kayda değer.

İnsanoğlu sosyal bir varlık. Sosyal medya; coğrafi olarak uzaktaki arkadaşlarla, aileyle veya aynı ilgi alanına sahip insanlarla anında iletişim kurmayı, haberdar olmayı ve bağları koparmamayı kolaylaştırır.

Dünyada, gündemde veya arkadaşlarının hayatında olup bitenlerden geri kalma korkusu önemli bir fobiye dönüştü ve kullanıcıların sürekli akışı kontrol etme ihtiyacı duymasına yol açtı.

Postlar ve hikayeler, reelsler gırla gitti. Alınan her beğeni (like), yorum veya takipçi bildirimi, beyinde kısa süreli bir dopamin (mutluluk ve ödül hormonu) salgılanmasına neden oldu. Bu durum, sosyal medyayı dijital bir ödül döngüsüne dönüştürdü.

Kullanıcılar kendi estetiklerini, fikirlerini, başarılarını veya günlük yaşamlarını paylaşarak bir kimlik inşa ettiler. Buradan gelen olumlu geri dönüşler (beğeniler, övgüler) kişiye ait olma ve değer görme hissi verdi.

Günlük hayatın stresinden, yoğunluğundan veya rutininden kısa süreliğine uzaklaşmak, beyni oyalamak için en hızlı ve erişilebilir araçlardan biri oldu.

Haberler, trendler, eğlence içerikleri veya merak edilen konular (örneğin seyahat rotaları, tarifler, teknoloji haberleri) tek bir ekrandan zahmetsizce takip edildi.

Sonuç: Binlerce insan arasında yalnızlığını deneyimleyen bizler.

H.Fatih Dane

Klinik Psikolog Doktor

Farkındalık Psikoloji Akademisi